Amalurra zain dezagun !

« Baigorriko gure familiaren etxaldean, mahastia zuen polilaborantza lantzen zen nere aitatxiren garaian. Gaztetik mahastizain lanaren pasioa pasa daut eta orduan pasio hori segitu dut BTSA Mahastizain-Enologoa ikasketak eginez eta 20 urtetik goiti Irulegiko kooperatiban sartuz. Nere denbora partekatzen nuen orduan arnoaren inguruko pasioa eta etxaldeko hazkuntza lanen artean. 1995ean mahastizainaren pasioak pusatu nau MENTA proiektuaren kandidatura deiari erantzutera. Beste 4 mahastizainekin bildu naiz orduan 11ha mahasti lurren kontserbatzeko. GFA* laguntzera etorri zen lurreri buruzko presioa azkarra zelako deia. Kanpaina horrentzat, GFAren hastapena zenez, esplikatze eta aurkezpen lan haundi bat eraman ginuen. GFA-ren laguntza eta dinamismoari esker, lurren erostea erreusitu dugu eta gure artean partekatu ditugu.

Gaur egun 5ha mahasti lantzen ditut eta etxaldearen beste lurrak pentzetan. Geroa transmizioan ikusten dut, ekoizpen baldintzak hobetzean, emaitza eta bio artatzeekin; baina lur eremu bat atxikiko dut nere pasioarekin zahartzeko.

Lurzaindia deitzea kontseilatzen dut, etxaldeak salbatzen dituelako eta elgarrekin lanean laguntzen gaituelako. »

 

JM Crouspeyre

 « Gure pasioaz bizi gaitezen, Lurzaindiak laguntzen gaitu lurren problematikaren aintzinean »

 

Nun atxemaiten ahal dira Jean Marie-ren mozkinak ?

  • Mozkin guziak Irulegiko xotoan atxemaiten ahal dira.

 


*Lurzaindia 2013ko GFAM Lurraren eboluzioa da

 

arrangoitze

Arrangoitzen gira egun, salmenta espekulatibo berri baten salatzeko, poderedunen ahalgegabea erakusten duena ere.
Alabainan, Danone enpresako burua den Franck Riboud, bere etxe ondoko Alain Prost-en etxea erosten ari da, 5,7 hektara (57 000 m2) lurrekin, 3,85 milioi euroko prezio ikaragarrian. Riboud-k berak hemen duen etxeak 6 ha pasa (60 000 m2) dituelarik.

Lurrak galde haundia du eremu huntan, podere publikoek eraikuntza barreatuen kontra borrokatu behar dela diote eta indarrak galdegiten dituzte bide hortarik. Bainan ber mementoan dirudunak beti aiserian bizi dira. Franck Riboud auzoaren erosten ari da, bere esku bakarretan 11 hektara bilduz, goxa lekutako.

Etxe bakotxa 5 hektara lurrekin salerosi behar bada, zonbat denbora gelditzen da kosta ondoko eremu hau osoki kolonizatua izan baino lehen CAC40ko buruzagienganik, show bizz-eko ala kirol munduko jende famatuenganik, hemen lan egiten duten familieri lekua kenduz eta hiri bazterreko laborantxa behin betiko desagertaraziz ?

Hemengo bi etxe hauetako lurra ez bada ere laborantxarendako erabilia aspalditik, holako salerospenek bide bat erakusten dute eta ondoko erosleek, hauek ere aberatsen mundukoak, ez dute gutiago egin nahiko. Azken urteetan, argiki ikusten dugu etxeak beti eta lur gehiagorekin saltzen direla, laborantxari kalte eginez aldi bakotx.

Arrangoitzen eta inguruetan oraindik gelditzen diren laborantxako lurrek presione haundia jasaiten dute (ohartu Franck Riboud-ren « baratzea » oraindik laborantxarako erabiliak diren inguruko pentzeak baino haudiagoa dela !). Dirudunek erosi ondotik, elikatzeko gaitasuna betikotz galtzen dute lur hauek.

Hemen gaindiko salerospen guziak bezala, etxe hau ezin onartuzko prezio azkarrean erosia da, hemengo erokeri espekulatiboa haziz.

Gertakari hau oraindik gehiago salagarria da ikusiz eroslea nor den : 3,5 M€ luzatzen dituena laborarien larrutzaile bat da. Danone enpresak sekulako benefizioak agertzen ditu esne sektoreak krisa larrienetarik bat bizi duelarik, ekoizleak galduz nasaiki.

Gaurregun behi esne prezioa 320€/1000 L pagatua da, ekoizpen gastuak 400€/1000L hurbiltzen direlarik : ekoizten duten litro bakotx, ekoizleek dirua galtzen dute, esnetegiko buruak bere sakelak sekula bezala betetzen dituen bitartean. 2016an, ekoizleen %41ak dirua galdu du (lan saririk ez), Danonek sekula egin ez duen irabazia eskuratu duelarik 1,9 miliar eurorekin, eta 2017ko irabazia haundiagoa izanen dela diote enpresak eman informazioek.

Ekainaren 22an, MSAko buruzagitzak zion Frantziako laborarien erdiak 350 euroz petik irabazi zuela hilabetean 2016an, hain segur Danoneko buruzagiek egun erdiz irabazten dutena. Horrelako lan sariarekin, esne ekoizle batek 850 urtez lan egin behar luke Danoneko buruak erosten duen bigarren etxe hunen pagatzeko. Nola ez asaldatu holako gauzen aintzinean ? Duela zonbait urte oraindik, esne hazkuntzak baziren Arrangoitze, Arbona, Basusarriko alde huntan. Preseski, Danone bezalako talde haundiek bultzatu mondializazioak (dakarren alde bateko krisekin) eta lurrari buruz den presione azkarrak laborantxa bizia desagertarazi dute eskualde huntan. Departamenduan 700 esne etxaldez petik bada gaurregun, 1100 desagertu dira 2000 urtetik hunarat.

Ez dugu onartzen gure lan saria ebastea, ez eta gure lurren hartzea. Ez dakigu zergatik holako ixiltasuna baden gertakari hauen aintzinean.

Emmanuel Macron-ek gaur idekitzen dituen Etats généraux de l'Alimentation delakoek orekak finkatu beharko dituzte laborari eta agroindustriako eragileen artean, ekoizpen gastuen heinean bederen pagatuak izan gaiten.

Borondate politikoa eta tresna legislatiboak beharrezkoak eta urgenteak dira laborantxako lurraren desagertzeari buru egiteko ere. Besteak beste, behar dira :

  • laborantxa babesten duten eremuak (ZAP, Zones agricoles Protégées) plantan ezarri, tresna hau hautetsien eskutan da hirigintza dokumentuen egiteko,
  • Safer-aren prempzio eskubide partziala azkartu, lur ainitzekin egiten diren saltzeetan lurra bereskuratzeko,
  • bigarren etxe bizitzeri buruzko zerga hein azkarrenean aplikatu (%60) legezko eremuko herri guzietan (eta lan legislatiboa eraman zerga lurralde guzietan aplika dadin).

 

Harremanetarako :
Marie-Claire Leurgorry, ELBko lur taldeko kidea : 06-72-47-27-09 / 05-59-28-54-45
Dominique Amestoy, Lurzaindiako presidentea : 06-84-32-81-92
Andde Dubois, esne ekoizlea Lekornen : 06-70-28-06-41

 

« GFAM Lurra* ezagutu dut nere instalazioa baino askoz lehenago. 1989ko Lurraren bestan izan zen,  nere laborantza arloko BTS formakuntzaren urteetan. Momentu hartan ohartu nintzen : « GFAM-a existitzen bada, egun batez instalatzen ahalko naiz ! ». 10 urte berantago dut, Lohitzüne herrian atxeman dudalarik nahi nuen etxaldea, GFAM-a kontaktatu.

GFAM-aren laguntza gabe, 10ha lurren erosteko finantziamendua ez nuen sekulan bilduko. Horrezgain, lurren erosketa kolektibo desmartxa dut bereziki maitatu, ez baitut lurraren jabe izan nahi. Kolektiboaren laborari bat naiz eta buruan atxikitzen dut hemen girela iragaitzaz bakarrik.

Pedroniako etxaldean instalatua naiz Laborantza Biologikoan hastapenetik. Nere Pireneotako ahuntzak eta Alpesetako behi beltz esnedunak eskuz jeizten ditut eta gero esnea etxean gasnatzen dut. Maite dut kabala ainiztasuna ukaitea ; ahuntzak, behiak, oiloak, xerriak, xakur eta zaldiak eta horiek guziak osagarritasun batean, alhatzeko maneretan bezala. Elkartasunean lan egin nahian, gaur egun nerekin instalatu nahi duen pertsona bat xekatzen dut osagarritasuneko aktibitate batekin, okin, erlezain… elgarrekin ikasteko eta eraikitzeko segi dezagun. »

PEDRONIA ext 9

 « GFAM-a existitzen bada, egun batez instalatzen ahalko naiz ! »

 

IMG 1837PEDRONIA ext 1 2

 

Anitaren ekoizpenak nun atxemaiten ahal dira ? Fabrication fromage 2

AB gasnak

Tokiko salmenta Hazparne arte ; Donapaleuko AMAP eta merkatuan, Maule, Sauveterre eta Salies de Béarn.

Etxaldean bizitzeko eta laborantza lanak ezagutzeko egonaldiak :

www.orhantza.fr

 

 

 

 *Lurzaindia 2013ko GFAM Lurraren eboluzioa da

 

photoslurzaindia2bis« Gure Lakarriko etxaldean haundituz, laborantza munduari usaiatua naiz gaztetik. IDOKI-rentzat lan egiten hasi naiz (etxe ekoizleen elkartea) eta fite GFAM Lurra*-n parte hartu dut. Alabaina Euskal Herriko laborantza lurren geroari buruz arranguratua nintzen eta laborariak, auzoan nituen zenbait ere, desagertzen ikusiz, GFAM kolektiboan inplikatzea hautatu nuen. Geroztik ez dut gehiago utzi.

1995ean dut nere amaren segida hartu, etxeko etxaldean bakarrik instalatuz. Patarrean diren 17ha pentzetan (8ha alokatuz) eta 5ha iratze lekutan ditut nere 28 behi gorriak. Udan mendira eramaiten ditut. Ohiko lan manerak atxikitzea hautatu dut, salmenta zuzena gehituz.

Ez nuen pentsatzen egun batean nik ere laguntza ukan beharko nuenik baina 2012an, alokatzen nituen 8ha-k saltzea erabaki dituzte jabeen ondokoek. Ezin nituenez erosi nere etxaldea lanjerrean ezarri gabe, GFAM-a deitu dut nere aktibitatea atxiki dezatan, nituen lur guzietan.

Gaur egun biziki lorios naiz ukan dutan laguntzagatik eta Lurzaindiaren laborari bat izaiteagatik. Nere egoera azkartzen ari naiz ; Lurzaindia laguntzen segituz, ERNE-ren kide izanez Arrapitz federazioaren izenean. Nere etxaldea lan tresna gisa atxikitzen dut, egun batez beste laborari batek laborantza aktibitate hau edo beste bat segi dezan.

 

*Lurzaindia 2013ko GFAM Lurraren eboluzioa da

 

photoslurzaindia1

photoslurzaindia3bis

 « Lurzaindia : desmartxa baitezpadakoa laborariak hemen nahi baditugu »

 

Marie-Claire-en ekoizpenak nun atxemaiten ahal dira ?

IDOKI behi eta ahatsekia

Zuzenean :

E-mail hau spam roboten kontra babestuta dago. JavaScript aktibatuta izatea behar duzu hau ikusteko.

05.59.28.54.45

Banatzeak Paue, Baiona eta igortzeak Bordale, Parise.

 

Ipar Euskal Herriko laborantxako elkarte gehienak hemen gira egun laborantxako lurraren egoera larria aipatzeko eta alerta emaiteko. Artifizializazioa eta espekulazioa azkartzen ari dira beti ; urgentzia bada gauza huntaz zabalki ohartzeko : euskal kostaldean laborantxa desagertzeko irriskuan da, arteko eremuetan (Lapurdin) fenomeno hori pairatzen du ere laborantxak eta barnekalderaino sendi dira ondorioak.

Problema huni zinez lotzeko garaia da, gogoeta orokorra eramanez lurralde huntako nahi dugun laborantxa eta elikatze ereduaz eta hortarako hartu behar diren erabakietaz eremuaren antolaketan.

 LUR1

 

Egoeraren urgentzia

Laborantxako lurren zaintzeko borroka eramaiten dugu aspalditik. Bainan ohartzen gira lur haueri lotu afera salagarriak biderkatzen ari direla, izan arlo pribatuen ala publikoan.

Azken kasuetarik bat da, lur peza hunen erostea Urruñan, hego Lapurdiko hiri elgarkoaren ganik (joanden abendo undarrean), 3,24 hektara milio bat eurotan. Lur hunekin Berruetako aktibitate eremua haunditu nahi dute.

Berriz ere errextasunez jokatzen dira gogoeta orokorra eramaiteko partez :

  • laborantxarako lurrak errextasunez hartuz, eta sailkapenez aldatuz, lur libroak bezala kontsideratuz edozoin eraikuntza proieturendako.
  • milioi bat euro diru publiko errextasunez erabiliz ; Hego Lapurdiko hiri elkargoak egin zuen azken lur erostea, Senperen 2013an, aktibitate gune batendako ere, 10€/m2 prezioan egin zen, hemen 30€/m2 girelarik !!
  • gogoeta orokor eskasa : inkesta ttipi bat eginez, jakin dugu Berruetako gune hau ez dela betea, Hendaiako Joncaux gunean ere tokiak badirela, aipatu gabe aktibitate gunetarik kanpo izaiten ahal diren lekuak (hiri barnean adibidez) edo utziak diren lur industrialak. Bilaketa lan sinple hori ez da eramana izan hiri elkargoarenganik, lur hauen erosteko ez da ere deus justifikaziorik aintzinatzen (adib galde edo proietu ekonomiko jakinak).

Egunero, laborarien lan tresna iresten du beti ta gehiago hiriak. Lurrak ez direlarik aktibitate ekonomikoendako hartuak, elikatzeko gaitasuna dute galtzen, jabe dirudun batzurendako aisaldi guneak bilakatuz.

Bide hortarik, ohartzen gira agentzia imobiliarioen aktibitatea azkarki garatzen ari dela laborantxako lurretan, laborariak ez diren erosle batzurendako ari dira, etxe eta lur peza bat eskuratu nahian. Fenomeno horrek gure lan tresna merkantzia bat bilakatzen ari du oraindik gehiago, hemen kostaldean, ipar Euskal Herri osoan bezala.

Gero eta salerospen gehiago bada ere burrasoak laborariak zituzten jendeenganik : ondokoek ez dute gehiago deus loturarik lurrari eta laborantxako funkzioari, kapital bat bezala kontsideratzen dute ontasun hori, prezio gorenean saltzen ahal dutena.

Hemen bezalako eremuetan laborantxaren geroa zalantzan da. Mendiari eta erlaitzari buruz pusatua da beti ta gehiago laborantxako aktibitatea. Bainan eremu hauek ez dute lur ordoki eta aberatsen balio agronomiko berdina.

Lurralde huntan, agentzia eta promotore imobiliarioek laborariengan ari dira gelditu gabe, lurra prezio ikaragarrietan erosi nahiz, betoinatzeko asmoz. Hainbeste presionerekin, desagertzekotan da hiri bazterreko laborantxa.

 

Zer egin ?

Ez dugu oposizioan jarri nahi lurraldeko beste eragile ekonomikoekin. Ez dira kontra jarri behar enplegua eta lurra Laborantxa aktibitate ekonomikoa da osoki. Lan postu iraunkorrak eta mugi ezinak zaintzen eta sortzen ditu. Oroitarazi behar ote da laborantxak duen inportantzia lurralde hunen erakargarritasunean ? Paisaien zaintzea, kalitatezko sailak, bizirik diren herriak, premiazko abantailak dira beste aktibitate ekonomikoendako (turismoa, agro-alimentarioa, ekoizpen eta zerbitzu desberdinen eskaintza).

Gero eta hautetsi gehiagok diote hurbileko eta kalitatezko laborantxa bai eta tokiko kontsumoa defenditzen dutela. Nola elikatu herritarrak, merkatuak eta ekoizle saltegiak osatu, ez badugu gehiago lurrik ?

Galdegiten dugu :

  • hirigintzako dokumentuetan (PLU, PLUi, SCOT, etab), laborantxako lurrik ez dadin gehiago eraikigarri bezala sailkatua izan. Behin baino gehiagotan, hautetsiek edo EPFL bezalako lurraren eragileek adierazi dute gaurregun eraikigarri sailkatuak diren eremuek ondoko 30 urteetako eraikitze beharrak asetzen ahal dituztela. Deusek ez du justifikatzen beraz den mendreneko metra karratuak gal dezan laborantxako eta elikatzeko funkzioa.
  • hirigintzako gogoetetan, epe labur, ertain eta luzean laborantxarako duten ikuspegia azal dezaten kolektibitateek. Solasa tokiko eragileekin eraman beharko da.
  • Domaines izeneko zerbitzuek laborantxako aktibitateak sortzen duen heineko prezioak finka ditzazten laborantxako lurren estimazioak egitean ; horregatik baitezpadakoa da lurraren ezaugarri topografiko eta agronomikoak kondutan hartzea, eta ez, gaurregun bezala, salerospenen bataz besteko prezioan oinarritzea.
  • laborantxa herrikoi eta iraunkorra sektore ekonomoki estrategikoa bezala kontsideratua izan dadin, hiri bazterretan atsulutoki atxikiz, hurbileko kontsumoarendako elikatzeko gaitasuna galtzera ez utziz, beste sektoreendako dituen ondorio onak ezagutuz.

 

Elgarrekin jokatzea beharrezkoa

LUR2Gogoeten piztea eta ekintzak kolektiboki eraman behar dira laborantxako lurraren zaintzeko. Gure elkarte eta
egiturek artifizializazio eta espekulazioaren kontrako lana daramate aspalditik. Erabakitzaile politikoekin lan egiteko gogoa dugu, hitzetatik ekintzetara pasa daitezen.

Hego Lapurdi hiri elkargoak lur hau erosi ondoan, ELB eta Lurzaindiak bilkura bat ardietsi dugu Peyuco Duhart-ekin, hego Lapurdiko lehendakari ohia eta Euskal elkargoko lehendakari ordea. Peyuco Duhart engaiatu da lan baten abiatzea instituzio berriaren baitan laborantxako lurraz, adibidez lan talde iraunkor bat sortuz. Talde horren kide izaiten ahal litaizke : hautetsiak, laborantxako sindikatak, Safer, EPFL, EHLG, Chambre d'agriculture, Lurzaindia, InterAmap, lurraz arduratzen diren Estadoko zerbitzuak, bereziki Domaines delakoak, laborantxako lur estimazioak egiten dituztenak, etab.

Lan talde hori urgentziaz martxan emana izan dadin galdegiten dugu, laborantxako lurraren defenditzeko urrats konkretuetan abian gaiten laster.

 

LURZAINDIA gaur egun :

  • 374 ha laborantza lur
    20 etxalde
  • 29 laborari
  • 3175 akziodun

Gurekin elkartu !

Edozein pertsona fisiko edo morala LURZAINDIAren akziodun izan daiteke. Pertsona, herri, herri-elkargo, elkarte eta enpreseri zabaltzen dugu deia.

btn souscription eu

Azken berriak

La lettre d'info

logo newsletterPour vous abonner à la
Lettre d'information de Lurzaindia

Facebook

facebook logoRetrouvez-nous
sur Facebook